شکواییه اختلاس
شکواییه اختلاس
تعریف اختلاس
به معنای با قصد و نیت برداشتن اموال و اسناد دولتی، یا اشخاص توسط کارمندان و مستخدمین قوای سه قوه که بر اساس وظیفه به آنان تعلق گرفته و آن را خواه به نفع خود و خواه به نفع دیگری تصرف کنند.
تفاوت جرم خیانت در امانت و اختلاس :
اختلاس یکی از فروض جرم خیانت درامانت است؛ با این تفاوت که مرتکب اختلاس مأمور دولت بوده و نسبت به دولت یا اموال اشخاص که به حسب شغل یا مأموریت نزد وی بوده است، مرتکب خیانت میشود.
عناصر تشکیل دهنده جرم اختلاس :
- عنصر معنوی جرم اختلاس
- عنصر مادی جرم اختلاس
- عنصر قانونی جرم اختلاس
عنصر معنوی جرم اختلاس :
به معنای قصد و نیت انجام عمل مجرمانه می باشد.
عنصر مادی جرم اختلاس :
عنصر مادی جرم اختلاس برداشتن و تصاحب اموالی است که به کارمند دولت برحسب وظیفه وی سپرده می شود.
عنصر قانونی جرم اختلاس :
زمانی که در قانون جرمی مورد جرم انگاری قرار گیرد و برای آن جرم، مجازات در نظر گرفته میشود. این امر بدین معناست که جرم مزبور دارای ضمانت اجراست. این مواد قانونی نشان دهنده توجه قانون گذار به جرمی است که آن را جرم انگاری نموده است.
مجازات اختلاس با تشکیل یا رهبری شبکه چند نفری :
چنانچه جرم اختلاس با تشکیل یا رهبری و به صورت شبکه ای صورت پذیرد مشمول ماده ۴ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری بوده و حداقل میزان حبس و انفصال آن متفاوت خواهد بود. براساس ماده مارالذکر مجازات مرتکب چنین اختلاسی علاوه بر رد مال و جزای نقدی به میزان دوبرابر مال تحصیل شده حبس از ۱۵ سال تا ابد و انفصال دائم از خدمات دولتی بوده و البته این در موردی است که طبق ذیل ماده مذکور عنوان مفسد فی الارض بر مرتکب صدق نکند و الا مجازات وی مجازات مفسد فی الارض یعنی اعدام است.
مجازات شروع به جرم اختلاس :
شروع به جرم بدین معناست که خاطی وارد عملیات اجرایی جرم شود اما بنا به دلایلی خارج از اراده ، انجام عمل مزبور متوقف گردد.
در جرم اختلاس، چنانچه مختلس وارد عملیات اجرایی جرم شود اما به جهاتی که از اراده وی خارج است، همانند دستگیری وی و… انجام عمل متوقف گردد، مختلس حسب مورد به حداقل مجازات جرم اختلاس محکوم می گردد.
گاهی عملی که فرد مختلس انجام می دهد از جهات دیگری نیز جرمی مستقل است، در این صورت خاطی به مجازات همان جرمی که انجام داده است محکوم می گردد.
شرایط تحقق جرم اختلاس چیست؟
۱. مرتکب از کارکنان و کارمندان مؤسسات مذکور در مادهی فوق باشد؛ به هر نحو رسمی، پیمانی یا قراردادی. در نتیجه کارمند شرکت خصوصی و یا فرد عادیای که اموال دولتی را تصاحب کند مختلس نامیده نمی شوند.
۲. خیانت در امانت باید نسبت به اموال دولت و یا اموال متعلق به اشخاص خصوصی كه در نزد دولت است صورت گیرد.
۳. اموال بر حسب وظیفه به او سپرده شده باشند. و لزومی ندارد وظیفهی کارمند نگهداری از مالی باشد، بلکه میتواند جهت وظیفهاش به آن مال ارتباط داشته باشد.
۴. میتواند برای اموال منقول و غیرمنقول متصور باشد.
۵. باید مال را در تملک خود یا دیگری در بیاورد؛ به هر مقدار.
۶. عمد در این جرم باید احراز گردد، بنابراین شخص با بی دقتی و یا فراموشی مرتکب خیانت در امانت (اختلاس) نمیشود و شاید با مواد دیگری بتوان جرم و مجازات او را تشخیص داد.
آیا راهی برای اثبات اختلاس وجود دارد؟
- اقرار
- شهادت شهود
- علم قاضی
آیا تخفیف در مجازات اختلاس امکان پذیر است؟
جرم اختلاس از جمله جرایمی است که روح جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد و اغلب افراد بر این باورند که این جرم نباید مشمول تخفیف مجازات گردد اما قانون گذار تحت شرایطی جرم اختلاس را نیز مشمول تخفیف مجازات قرار داده است. قانون گذار چنین مقرر داشته است که چنانچه مرتکب جرم اختلاس پیش از اینکه کیفر خواست بر علیه وی صادر گردد، تمام وجه یا مال مورد اختلاس را که برداشت یا تصاحب نموده است، مسترد نماید، در این صورت دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزاینقدی جرم مزبور معاف مینماید.
همچنین دادگاه در این مواقع اجرای مجازات حبس را نیز معلق می نماید، اما در مورد حکم انفصال، قانون گذار بسیار جدی برخورد نموده است و حکم انفصال را مشمول تخفیف مجازات ندانسته است و در هر صورت حکم انفصال بر علیه مختلس اجرا می گردد.
مرجع صالح رسیدگی به جرم اختلاس کجاست ؟
در تعیین مرجع صالح تشخیص مکان وقوع جرم حائز اهمیت است؛ زیرا مرجعی صالح به رسیدگی است که جرم در حوزه آن اتفاق افتاده است بنابراین دادسرای محلی که مختلس در آن محل اقدام به برداشت، تصاحب یا اتلاف مال نموده به هر طریق که از وقوع جرم آگاه شود شروع به تحقیقات مقدماتی نموده و پس از تکمیل تحقیقات و تشخیص مجرم بودن متهم، پرونده را به دادگاه کیفری آن حوزه ارسال می دارد.
جرم اختلاس یک جرم ویژه و تخصصی است. توصیه کلی این است که حتماٌ پیگیری و دفاع از این جرم را به یک فرد متخصص و خبره در زمینه اختلاس بسپارید.